Verimli ders çalışma teknikleri: işe yarayan 7 yöntem

Bu listenin dayanağı

2013'te John Dunlosky ve ekibi, öğrencilerin kullandığı en yaygın on çalışma tekniğini yüzlerce araştırma üzerinden değerlendirdi ve her birine "yüksek, orta, düşük fayda" notu verdi. Sonuç rahatsız edici: en çok kullanılan yöntemler (tekrar okuma, altını çizme) düşük aldı; en az kullanılanlar (kendini test etme, aralıklı çalışma) yüksek. Aşağıdaki liste o çalışmayı ve sonrasındaki araştırmaları temel alıyor.

1. Aktif hatırlama: kitabı kapat, hatırla

Ne: Bilgiyi tekrar okumak yerine hafızadan çağırmak. Soru çözmek, kapalı kitapla anlatmak, boş kâğıda yazmak, kendine soru hazırlamak.

Kanıt: Roediger ve Karpicke'nin 2006 deneyinde bir metni dört kez okuyan öğrenciler, bir kez okuyup üç kez hatırlamaya çalışanlara göre bir hafta sonra belirgin biçimde az hatırladı; üstelik okuyanlar daha iyi öğrendiklerini sanıyordu. Tekrar okumanın yarattığı tanıdıklık hissi, bilme hissiyle karıştırılıyor.

25 dakikada: 20 dakika çalış, 3 dakika kitabı kapatıp hatırladıklarını yaz, 2 dakika eksikleri kontrol et. Bu tek değişiklik, çalışma verimini en çok artıran şey.

2. Aralıklı tekrar: bir kerede değil, aralıklarla

Ne: Aynı konuyu tek oturumda 3 saat çalışmak yerine 1'er saat üç ayrı güne yaymak. Sonra 3 gün, 1 hafta, 3 hafta sonra kısa tekrarlar.

Kanıt: Cepeda ve arkadaşlarının 2006'da 254 çalışmayı tarayan meta-analizi, aralıklı çalışmanın toplu çalışmaya karşı tutarlı üstünlüğünü gösterdi. Optimum aralık sınava kalan süreye bağlı: sınav bir ay sonraysa tekrarlar arasında yaklaşık bir hafta iyi çalışıyor.

Uygulama: Haftalık plana "Cuma: haftanın tekrarı" bloğu koy. Kartlarla çalışıyorsan Anki gibi aralığı otomatik ayarlayan bir araç kullan.

3. Serpiştirme: konuları karıştır

Ne: Aynı türden 30 soru üst üste çözmek yerine (blok çalışma) farklı konulardan soruları karıştırmak.

Kanıt: Rohrer ve Taylor'ın 2007 çalışmasında matematik problemlerini karışık çözen öğrenciler çalışma sırasında daha çok hata yaptı ama bir hafta sonraki testte blok çalışanların yaklaşık iki katı başarı gösterdi. Karıştırmak, "hangi yöntemi kullanacağım?" sorusunu da çalıştırır; sınavda sorulan tam olarak budur.

Uygulama: Soru çözme bloğunda konu başına 10 soru yerine üç konudan karışık 30 soru. Rahatsız edici hissettirmesi normal; zorluk burada işe yarıyor.

4. Feynman tekniği: 12 yaşındakine anlat

Ne: Konuyu, hiç bilmeyen birine anlatır gibi kendi kelimelerinle, sade biçimde yaz ya da sesli anlat. Takıldığın yer, bilmediğin yer.

Kanıt: Dunlosky'nin listesinde "kendine açıklama" orta fayda alıyor; asıl gücü, aktif hatırlama ile boşluk tespitini birleştirmesinde. Anlatamadığın şeyi öğrenmemişsindir.

25 dakikada: Bir konuyu 15 dakika çalış, 10 dakika boş kâğıda "arkadaşıma anlatıyorum" diye yaz. Takıldığın cümleleri işaretle; sonraki seansın konusu onlar.

5. Pomodoro: tekniklerin kabı

Ne: 25 dakika tek iş, 5 dakika mola. Ayrıntılı rehber burada.

Neden listede: Pomodoro'nun kendisi öğrenme tekniği değil, dikkat tekniği. Ama yukarıdaki dört yöntem dikkat ister ve Pomodoro dikkati parçalara böler. Her seansın son 3 dakikasına aktif hatırlama koyduğunda, seansın kendisi bir öğrenme aracına dönüşür. Pomi'de her seansı bir göreve bağlamak, hangi konuya kaç seans gittiğini görmeni ve aralıklı tekrarı planlamanı kolaylaştırır.

6. Uyku: ücretsiz konsolidasyon

Ne: Gecede 7-9 saat. Sınav gecesi dâhil.

Kanıt: Gün içinde öğrenilen bilginin uzun süreli belleğe taşınmasının büyük kısmı uykuda, özellikle derin uyku ve REM evrelerinde gerçekleşir. Walker'ın derlediği çalışmalarda uykusuz geçen gecenin ertesi günkü yeni öğrenme kapasitesini de belirgin düşürdüğü görülüyor. Gece 3'e kadar çalışmak iki kez kaybettirir: öğrendiğin pekişmez, ertesi gün öğrenemezsin.

Uygulama: Günün son seansını uyumadan bir saat önce bitir ve o seansı tekrara ayır; uykudan önceki bilgi en iyi pekişen bilgidir.

7. Birlikte çalışma: doğru kullanırsan

Ne: Aynı saatte, aynı odada, herkes kendi işinde. Konuşarak değil.

Kanıt: Sosyal kolaylaştırma, iyi bilinen görevlerde başkalarının varlığının performansı artırdığını 1960'lardan beri gösteriyor. Tekrar ve soru çözme tam bu kategoride. Ayrıntısı study with me yazısında.

Uygulama: Haftada 3 akşam, sabit saat, 4 pomodoro. Fiziksel olarak bir araya gelemiyorsanız Pomi'de bir oda; herkes kendi sayacıyla girer, konuşma molaya kalır.

Hepsini tek haftaya sığdırmak

• Her seans: son 3 dakika kitap kapalı hatırlama (aktif hatırlama).
• Her soru bloğu: konular karışık (serpiştirme).
• Her gün: uyumadan önce 1 tekrar seansı (aralıklı tekrar + uyku).
• Her hafta: Cuma sabahı haftanın tekrarı, bir konuyu boş kâğıda anlatma (Feynman).
• Haftada 3 akşam: arkadaşlarla oda (birlikte çalışma).

Sınav hazırlığında bunların gün ve haftaya nasıl dağıldığını sınav planı yazısında tablo hâlinde verdik.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

1. Dunlosky, J., Rawson, K. A., Marsh, E. J., Nathan, M. J. & Willingham, D. T. (2013). Improving students' learning with effective learning techniques: Promising directions from cognitive and educational psychology. Psychological Science in the Public Interest, 14(1).
2. Roediger, H. L. & Karpicke, J. D. (2006). Test-enhanced learning: Taking memory tests improves long-term retention. Psychological Science, 17(3).
3. Cepeda, N. J., Pashler, H., Vul, E., Wixted, J. T. & Rohrer, D. (2006). Distributed practice in verbal recall tasks: A review and quantitative synthesis. Psychological Bulletin, 132(3).
4. Rohrer, D. & Taylor, K. (2007). The shuffling of mathematics problems improves learning. Instructional Science, 35(6).
5. Walker, M. (2017). Why We Sleep. Scribner.
6. Zajonc, R. B. (1965). Social facilitation. Science, 149(3681).

Şeffaflık notu: Bu yazı Pomi'nin geliştiricisi tarafından yazıldı. Diğer uygulamalarla ilgili bilgiler yazının yayımlandığı tarihte herkese açık mağaza sayfalarına dayanır; fiyat ve özellikler değişebilir. Bir hata görürsen yaz, düzeltelim.